Vụ gian lận điểm thi tại Tuyên Quang đang làm dấy lên cuộc tranh luận về mô hình kỳ thi “hai trong một”. Nhiều ý kiến tại Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho rằng đã đến lúc cần xem xét tách kỳ thi tốt nghiệp THPT khỏi kỳ thi tuyển sinh đại học nhằm bảo đảm tính khách quan, giảm áp lực và hạn chế tiêu cực trong công tác thi cử.
Tại phiên họp sáng 14/7, khi thảo luận về báo cáo công tác dân nguyện tháng 6, nhiều thành viên Ủy ban Thường vụ Quốc hội đã dành sự quan tâm đặc biệt đến vụ việc gian lận điểm thi môn Toán tại tỉnh Tuyên Quang – vụ án được đánh giá có mức độ nghiêm trọng, ảnh hưởng lớn đến niềm tin của xã hội đối với ngành giáo dục.
Phát biểu tại phiên họp, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh cho rằng việc Chính phủ chỉ đạo xử lý nghiêm sai phạm là cần thiết và nhận được sự đồng tình của dư luận. Tuy nhiên, bên cạnh việc xử lý trách nhiệm các cá nhân vi phạm, ông đề nghị cần nghiên cứu điều chỉnh chính sách tổ chức kỳ thi tốt nghiệp THPT trong thời gian tới.
Mô hình “hai trong một” bộc lộ nhiều bất cập
Theo ông Nguyễn Đắc Vinh, việc gộp kỳ thi tốt nghiệp THPT với kỳ thi tuyển sinh đại học trong nhiều năm qua mang lại lợi ích nhất định khi giúp giảm chi phí, tiết kiệm thời gian cho học sinh, phụ huynh và toàn xã hội.
Tuy nhiên, thực tế cũng cho thấy mô hình này đang phát sinh không ít hệ lụy. Khi kết quả của một kỳ thi vừa quyết định việc xét tốt nghiệp, vừa là căn cứ tuyển sinh đại học, áp lực điểm số đối với học sinh, gia đình và nhà trường tăng lên đáng kể. Đây cũng được xem là một trong những nguyên nhân làm gia tăng nguy cơ phát sinh tiêu cực trong thi cử.
Từ thực tế đó, ông Vinh đề xuất cần nghiên cứu phương án tách riêng kỳ thi tốt nghiệp THPT và kỳ thi tuyển sinh đại học.
Theo quan điểm này, kỳ thi tốt nghiệp THPT nên tập trung đánh giá kết quả học tập sau 12 năm phổ thông, kiểm tra mức độ đạt chuẩn kiến thức và phản ánh chất lượng giáo dục của các địa phương. Trong khi đó, quyền tuyển sinh nên được trao nhiều hơn cho các cơ sở giáo dục đại học thông qua các phương thức đánh giá năng lực hoặc các hình thức tuyển sinh riêng phù hợp với đặc thù từng trường.
Ông cho rằng nếu tách bạch hai kỳ thi, kỳ thi tốt nghiệp sẽ giảm áp lực thành tích và hạn chế nguy cơ tái diễn các sai phạm tương tự.
Kiến nghị điều chỉnh hình thức thi, tăng tỷ lệ tự luận
Một nội dung khác cũng được Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội đề cập là việc sử dụng hình thức thi trắc nghiệm.
Theo ông, nếu chỉ áp dụng hoàn toàn trắc nghiệm, đặc biệt với môn Toán, sẽ khó đánh giá được tư duy lập luận, khả năng trình bày và quá trình giải quyết vấn đề của học sinh. Học sinh có xu hướng tập trung vào việc lựa chọn đáp án đúng thay vì rèn luyện kỹ năng phân tích và diễn đạt.
Bên cạnh đó, về mặt kỹ thuật, việc tác động vào quá trình chấm thi trắc nghiệm cũng dễ xảy ra hơn so với bài thi tự luận.
Tham khảo kinh nghiệm quốc tế, ông Vinh cho biết nhiều quốc gia đang kết hợp cả hai hình thức đánh giá, trong đó khoảng 70% nội dung là trắc nghiệm và 30% là tự luận nhằm phát triển toàn diện năng lực học sinh.
Chính phủ yêu cầu xử lý nghiêm vụ gian lận điểm thi
Giải trình tại phiên họp, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng cho biết Chính phủ và Thủ tướng đang đặc biệt quan tâm đến vụ việc xảy ra tại điểm thi ở Tuyên Quang.
Theo ông, Bộ Giáo dục và Đào tạo cùng các cơ quan chức năng đã được yêu cầu khẩn trương kiểm tra, xác minh toàn diện vụ việc. Thủ tướng cũng sẽ trực tiếp làm việc với lãnh đạo tỉnh Tuyên Quang để chỉ đạo xử lý nghiêm minh, đúng quy định pháp luật.
Quan điểm xuyên suốt của Chính phủ là mọi sai phạm nếu được phát hiện đều phải xử lý nghiêm, bảo đảm công bằng cho thí sinh và giữ vững niềm tin của người dân đối với hệ thống giáo dục.
Vụ gian lận điểm thi gây chấn động dư luận
Theo báo cáo tại phiên họp, Thường trực Ủy ban Dân nguyện và Giám sát đã kiến nghị Chính phủ chỉ đạo điều tra toàn diện vụ việc bất thường về điểm thi môn Toán tại Trường THPT Chuyên Tuyên Quang.
Qua rà soát, hơn 140 trong tổng số 154 bài thi đạt điểm 10 môn Toán thuộc về học sinh của trường này, làm dấy lên nhiều nghi vấn về tính minh bạch của kỳ thi.
Đến nay, cơ quan điều tra đã khởi tố 19 bị can để điều tra về hành vi Lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ.
Trong số đó, bà Trần Thị Thu Hằng, Phó Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Văn Huyên, bị xác định với vai trò Trưởng điểm thi đã chỉ đạo và hướng dẫn một số giám thị tạo điều kiện cho thí sinh trong quá trình làm bài. Cơ quan điều tra cũng cáo buộc ông Nguyễn Hà Duy, giáo viên môn Toán Trường THPT Chuyên Tuyên Quang, đã trực tiếp vào phòng thi hướng dẫn một số thí sinh làm bài.
Vụ việc đang tiếp tục được điều tra, đồng thời trở thành cơ sở để các cơ quan quản lý xem xét hoàn thiện cơ chế tổ chức thi, bảo đảm tính công bằng, minh bạch và nâng cao chất lượng tuyển sinh trong thời gian tới.