Talkshow “Sinh viên nói”: Học kiến trúc từ trải nghiệm, tư duy và thực tế nghề nghiệp

Tối 2/10, CLB Sinh viên Kiến trúc, Trường Đại học Xây dựng tổ chức Talkshow “Sinh viên nói”, tạo không gian trao đổi giữa sinh viên và các kiến trúc sư về phương pháp học tập, tư duy thiết kế cũng như những trải nghiệm cần thiết để chuẩn bị cho hành trình nghề nghiệp.

Chương trình có sự tham gia của KTS Ơi – Founder Ơi Studio, KTS Thảo Pi và KTS Trang Phạm. Từ những câu chuyện thực tế trong quá trình học tập, làm nghề và phát triển chuyên môn, các diễn giả mang đến cho sinh viên nhiều góc nhìn gần gũi về việc học kiến trúc trong và ngoài giảng đường.

Học cách quan sát trước khi học cách thể hiện

Một trong những nội dung nhận được nhiều sự quan tâm tại talkshow là câu chuyện về vẽ tay và vẽ máy – hai phương thức quen thuộc trong quá trình học tập và hành nghề kiến trúc.

Theo chia sẻ của KTS Ơi, không nên xem vẽ tay và vẽ máy là hai phương pháp đối lập để lựa chọn một trong hai. Điều quan trọng là sinh viên cần hiểu vai trò của từng công cụ và sử dụng chúng đúng thời điểm.

Vẽ tay có thể được xem như một bước rèn luyện nền tảng, đặc biệt thông qua ký họa. Việc thường xuyên quan sát và ghi lại hình ảnh bằng tay giúp người học cải thiện khả năng nhận diện hình khối, tỷ lệ, không gian và phát triển phản xạ trong quá trình hình thành ý tưởng.

Khi nền tảng đã được hình thành, các phần mềm và công cụ vẽ máy có thể hỗ trợ sinh viên triển khai ý tưởng nhanh hơn, chính xác hơn và thuận lợi hơn trong việc hoàn thiện đồ án.

Tuy nhiên, kỹ năng thể hiện chỉ là một phần của quá trình học kiến trúc. Điều quan trọng hơn là hiểu được lý do phía sau mỗi quyết định thiết kế.

Một bản vẽ đẹp chưa chắc đã là một thiết kế tốt nếu người thực hiện không giải thích được tại sao công trình có hình thức như vậy, tại sao không gian được tổ chức theo cách đó hoặc vì sao một chi tiết lại xuất hiện tại một vị trí cụ thể.

Từ góc nhìn này, sinh viên được khuyến khích hình thành thói quen đặt câu hỏi khi học và khi quan sát công trình. Việc tìm kiếm câu trả lời cho những câu hỏi tưởng như đơn giản sẽ giúp người học đi từ việc “nhìn thấy” công trình đến hiểu được bản chất của công trình.

Concept không đến từ một ý tưởng duy nhất

Bên cạnh kỹ năng thể hiện, câu chuyện xây dựng concept cũng được các diễn giả dành nhiều thời gian trao đổi.

Trong thực tế, một ý tưởng kiến trúc hiếm khi hoàn thiện ngay từ lần đầu tiên. Concept thường được hình thành, kiểm chứng rồi tiếp tục điều chỉnh qua nhiều vòng nghiên cứu, thử nghiệm và phản biện.

Vì vậy, sinh viên cần có tâm thế sẵn sàng đặt lại câu hỏi đối với chính ý tưởng của mình. Việc thử một hướng tiếp cận khác, tư duy ngược hoặc chủ động tìm kiếm những phương án chưa từng thực hiện có thể giúp mở rộng giới hạn sáng tạo.

Các diễn giả cũng lưu ý đến một vấn đề rất thực tế trong quá trình làm đồ án: cân đối giữa chất lượng thể hiện và thời gian.

Đối với những mô hình hoặc bản vẽ có nhiều thành phần, sinh viên không nhất thiết phải dành thời gian cho mọi chi tiết ở cùng một mức độ. Thay vào đó, cần xác định đâu là yếu tố cốt lõi của ý tưởng, chi tiết nào có khả năng truyền tải thông điệp thiết kế và đâu là phần có thể tối giản.

Cách lựa chọn này giúp sinh viên sử dụng thời gian hiệu quả hơn, đồng thời tạo ra sản phẩm có trọng tâm thay vì quá tải về chi tiết nhưng thiếu điểm nhấn.

Cuộc thi kiến trúc – môi trường để thử sức và trưởng thành

Một nội dung khác được KTS Trang Phạm và KTS Thảo Pi nhấn mạnh là vai trò của các cuộc thi đối với sinh viên kiến trúc.

Theo các diễn giả, giá trị lớn nhất của một cuộc thi không nhất thiết nằm ở giải thưởng. Điều đáng kể hơn là quá trình người học tiếp cận một đề bài mới, tự tìm phương án giải quyết và hoàn thiện một sản phẩm trong điều kiện thời gian cụ thể.

Đề bài cuộc thi thường tạo ra không gian thử nghiệm rộng hơn so với những bài tập quen thuộc trên lớp. Sinh viên có cơ hội kiểm chứng những ý tưởng mới, tiếp cận các phương pháp khác nhau và nhận ra điểm mạnh, điểm yếu của bản thân.

Đặc biệt, nhiều cuộc thi yêu cầu làm việc theo nhóm. Đây là môi trường để sinh viên học cách phân công nhiệm vụ, lựa chọn thế mạnh của từng thành viên, trao đổi quan điểm và cùng chịu trách nhiệm đối với kết quả cuối cùng.

Những kỹ năng này có ý nghĩa thiết thực khi bước vào môi trường làm việc chuyên nghiệp, nơi một dự án kiến trúc thường là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều cá nhân và bộ phận.

Tư duy nghề nghiệp được tích lũy qua từng lần va chạm

Việc hình thành tư duy thiết kế không phải là quá trình có thể hoàn thành trong thời gian ngắn. Mỗi đồ án, mỗi cuộc thi, mỗi lần nhận phản biện hay phải làm lại một phương án đều có thể trở thành một bài học.

ThS.KTS Doãn Thế Trung, Chủ tịch Quỹ Đổi mới sáng tạo kiến trúc, cũng nhấn mạnh ý nghĩa của việc tích lũy trải nghiệm trong thời sinh viên.

Theo đó, các hoạt động chuyên môn có thể không tạo ra lợi ích vật chất ngay lập tức, nhưng lại giúp sinh viên có thêm cơ hội tiếp xúc với thực tế, mở rộng kiến thức và từng bước hình thành năng lực nghề nghiệp.

Thông qua những hoạt động này, sinh viên còn có thể gặp gỡ thêm nhiều người trong ngành, mở rộng mạng lưới quan hệ chuyên môn và tìm kiếm những môi trường học tập, thực tập hoặc phát triển nghề nghiệp phù hợp.

Đối với các kiến trúc sư trẻ, việc tham gia những hoạt động chuyên môn cũng là cách để giới thiệu năng lực, xây dựng hồ sơ cá nhân và tạo dấu ấn trong cộng đồng nghề nghiệp.

Deadline – bài học về khả năng tổ chức công việc

Một chủ đề gần như luôn xuất hiện trong đời sống sinh viên kiến trúc cũng được đề cập tại chương trình là deadline.

Áp lực thời gian vốn là một phần quen thuộc của quá trình học đồ án và sau này là công việc thực tế. Thay vì chỉ xem deadline như áp lực, sinh viên cần từng bước tìm ra cách tổ chức công việc phù hợp với khả năng của bản thân.

Từ việc xác định mục tiêu, chia nhỏ khối lượng công việc, ưu tiên những nhiệm vụ quan trọng đến kiểm soát tiến độ, tất cả đều là những kỹ năng cần được rèn luyện từ sớm.

Khi bước vào môi trường nghề nghiệp, khả năng quản lý thời gian và hoàn thành công việc đúng cam kết sẽ có ý nghĩa không kém năng lực chuyên môn.

Học kiến trúc không chỉ bắt đầu từ giảng đường

Talkshow “Sinh viên nói” mang đến một thông điệp đáng chú ý đối với những người đang theo học ngành Kiến trúc: kiến thức chuyên môn là nền tảng, nhưng trải nghiệm mới là yếu tố giúp tư duy được mở rộng và trưởng thành.

Sinh viên có thể học từ giảng viên, từ sách vở và bản vẽ; nhưng cũng có thể học từ một công trình thực tế, một cuộc thi, một lần làm việc nhóm, một lần bị phản biện hay thậm chí từ một phương án chưa thành công.

Điều quan trọng là duy trì sự tò mò, chủ động quan sát và không ngừng đặt câu hỏi.

Từ việc học cách vẽ đến hiểu bản chất công trình, từ một concept ban đầu đến một phương án hoàn chỉnh, hành trình của người học kiến trúc được tạo nên bởi rất nhiều lần thử nghiệm và điều chỉnh.

Talkshow “Sinh viên nói” vì vậy không chỉ là một buổi giao lưu giữa kiến trúc sư và sinh viên, mà còn mở ra một góc nhìn thực tế hơn về quá trình chuẩn bị hành trang nghề nghiệp – nơi tư duy, trải nghiệm, khả năng hợp tác và tinh thần học hỏi cùng tạo nên nền tảng cho một kiến trúc sư trong tương lai.